Opstappen met een krukje: beter voor paard en zadel?
Wat onderzoek laat zien over de belasting op paard en zadel tijdens het opstappen.
Ja opstappen met een krukje is beter. Onderzoek laat zien dat opstappen vanaf een verhoging de piekbelasting op paard en zadel duidelijk vermindert ten opzichte van opstappen vanaf de grond. Vooral op het moment dat de ruiter met het volle gewicht in één beugel hangt, ontstaan flinke krachten op zadel, schoft en schouderpartij.
Je vindt steeds vaker een opstapkrukje of opstapblok in de rijbaan en veel ruiters gebruiken het dagelijks. Vroeger werd een opstapkrukje vooral gezien als iets voor beginnende of minder lenige ruiters: een geoefende ruiter stapte gewoon vanaf de grond op. Tegenwoordig kijken we daar anders naar. Het opstapkrukje is steeds meer een hulpmiddel geworden om de belasting voor paard én zadel te beperken.
Wat gebeurt er bij het opstappen vanaf de grond?
Uit een onderzoek, gepubliceerd in 2008 in The Veterinary Journal (Forces & Pressures beneath the Saddle during Mounting from the Ground and from a Raised Mounting Platform, C.A. Geutjens, H.M. Clayton, L.J. Kaiser), is duidelijk gebleken dat de piekbelasting het hoogst is op het moment dat de ruiter het volle gewicht in de linkerbeugel heeft staan om het rechterbeen over het paard te brengen.
Bij opstappen vanaf de grond is deze piekbelasting veel hoger dan bij opstappen vanaf een opstapkrukje of opstaphulp. Ook wanneer de ruiter ‘een voetje’ krijgt en als het ware op het paard gelift wordt, is er direct sprake van minder piekbelasting.
Wat betekent dat voor het zadel?
Waar vindt deze piekbelasting plaats? Doordat het gewicht van de ruiter korte tijd aan het zadel en de schoft van het paard ‘hangt’, schuift het zadel iets naar links en drukt het aan de rechterkant tegen de schouderpartij en tegen de zijkant van de schoft. De onderzoekers gaan zelfs zover dat zij niet uitsluiten dat een deel van de, ongelijke bespiering die bij paarden in de schouders wordt gezien, een gevolg is van het eenzijdig links opstappen.
Uit eerder onderzoek (J.C. Harman, 1999) is al gebleken dat de krachten die vrijkomen bij het opstappen kunnen leiden tot het uitrekken van beugelriemen en het scheeftrekken van de boom van het zadel (twist). Een scheve boom drukt niet alleen tijdens het opstappen tegen de wervels, maar ook gedurende de gehele periode dat het paard met het betreffende zadel gereden wordt. De ruiter geeft onbewust een gewichtshulp, wat leidt tot een scheef paard. En uiteraard worden de rugspieren ongelijk belast door de ongelijke druk van het zadel.
Waarom helpt een opstapkrukje?
Bij het opstappen met behulp van een opstapkrukje is er nog steeds sprake van belasting, maar deze is veel minder dan bij het opstappen vanaf de grond. Uit metingen kwam ook duidelijk naar voren dat het langzaam en voorzichtig gaan zitten in het zadel nauwelijks tot extra druk leidt.
Hoe stap je zo paardvriendelijk mogelijk op?
Ook met een opstapkrukje blijft de manier van opstappen belangrijk. Plaats je rechterhand aan de rechterkant van het zadel, ter hoogte van de voorkant van de wrong, en gebruik die hand alleen voor steun. Trek jezelf niet aan de kamer of de lepel omhoog, maar zet je af met je rechterbeen op het krukje. Zo beperk je de kracht waarmee je het zadel opzij trekt.
Een opstapkrukje is dus zo gek nog niet! En eerlijk gezegd ook best makkelijk… Natuurlijk laat je het paard wel eerst rustig wennen aan het gebruik van een opstapblok of krukje.
Bronnen
Geutjens, C.A., Clayton, H.M. & Kaiser, L.J. — Forces & Pressures beneath the Saddle during Mounting from the Ground and from a Raised Mounting Platform, The Veterinary Journal.
Harman, J.C. — Tack and saddle fit, Veterinary Clinics of North America: Equine Practice.
Wellicht ook interessant:
Meer leren over de invloed van de ruiter? Ontdek onze module Ruiter & Zadel.