Littekens op de rug van je paard: mag er nog een zadel op?
Niet elk litteken is een probleem
Voor veel paardeneigenaren is een stalbrand een van de grootste nachtmerries die je je kunt voorstellen. Helaas overkwam het een klant. Dankzij het snelle optreden van de brandweer en de staleigenaar konden de paarden ternauwernood worden gered. Daarbij kreeg het laatste paard dat uit de stal werd gehaald een brandende balk op de rug. Dit leverde lelijke brandwonden op.
Het paard kreeg alle rust om te herstellen, zowel mentaal als fysiek. De brandwonden sloten zich, maar de littekens op de rug bleven en haar groeide er niet meer terug. Twee jaar later waren de brandwonden al lang gesloten. Het paard liet bij aanraking geen pijnreacties meer zien. Toch betekende dat niet automatisch dat de rug weer dezelfde belasting aankon als vóór de brand en de vraag kwam: mag en kan er weer een zadel op?
Wat doet littekenweefsel?
Een goede vraag. Bij littekens, en zeker die van dit soort diepe brandwonden, vormt zich geen normale huid meer, maar littekenweefsel. Dit weefsel is minder goed doorbloed, minder elastisch en kan minder druk verdragen dan de normale huid. Bij brandwonden is er vaak nog meer schade aan onderliggend weefsel dan alleen het oppervlak van het litteken. Allemaal zaken die van groot belang zijn als je er een zadel op legt.
Hoewel de brand twee jaar geleden had plaatsgevonden, alles goed genezen leek en het paard geen pijnreacties liet zien, was het eerste advies toch om eerst de dierenarts te raadplegen. Pas wanneer duidelijk is dat de rug medisch gezien voldoende hersteld is, kun je beoordelen of rijden weer verantwoord is. Gelukkig gaf de dierenarts groen licht.
Het zadel passen
Daarna begon het nauwkeurig passen van het zadel, waarbij extra aandacht werd besteed aan het voorkomen van druk op het littekengebied. In overleg met de dierenarts werd voor een dekje volledig gevoerd met echte schapenvacht gekozen in plaats van een normaal zadeldekje.
Een echte schapenvacht verdeelt niet alleen de druk en vermindert wrijving, maar heeft ook vochtregulerende eigenschappen. Daardoor blijft het huidklimaat onder het zadel gunstiger dan bij veel synthetische materialen. Belangrijk was ook dat de schapenvacht vast met het dekje was verbonden. Een losse schapenvacht onder een zadeldekje kan juist extra schuiven en daardoor meer wrijving veroorzaken. Bij kwetsbaar littekenweefsel is dat precies wat je wilt voorkomen. Omdat de schapenvacht een belangrijke rol speelde in de drukverdeling, werd ook deze regelmatig gecontroleerd. Samengeklitte of blijvend platgedrukte wol verliest namelijk een deel van zijn bufferende werking.
De nazorg
De eigenaar en revalidatietrainer observeerden het paard heel zorgvuldig. Het werk onder het zadel werd opgebouwd en direct daarna werden rug en het paard extra gecontroleerd op pijnreacties die erop zouden kunnen wijzen dat de rug toch nog gevoelig was.
Omdat littekenweefsel minder goed bestand is tegen druk, werd bewust gekozen voor regelmatige controles. Zo konden kleine veranderingen direct worden opgemerkt voordat ze problemen zouden veroorzaken. Toen er weer gereden mocht worden, werd er heel goed gelet op pijnsignalen zoals zwiepen met de staart, niet voorwaarts willen of de rug wegdrukken.
Op advies van de dierenarts werd ook na iedere vachtwisseling gecontroleerd of er nieuwe witte of ongepigmenteerde haren langs de littekenrand verschenen. Zulke veranderingen kunnen wijzen op drukbelasting van de haarfollikels en worden vaak pas zichtbaar wanneer de nieuwe vacht is doorgekomen.
Niet ieder litteken is een probleem
Uiteindelijk is het goed gekomen met deze combinatie. Hoewel er geen wedstrijden meer werden gestart, hebben paard en eigenaar samen nog veel mooie buitenritten kunnen maken.
Gelukkig zijn dit soort ernstige brandwonden uitzonderlijk. Maar ook veel kleinere littekens onder een zadel kunnen aandacht vragen. Denk aan oude schaafwonden of plekken waar na een verwonding witte haren zijn terug gegroeid. Niet ieder litteken vormt een probleem, maar het is wel verstandig om ze altijd mee te nemen in de beoordeling van een paard en zadel. Een litteken onder het zadel betekent dus niet automatisch dat een paard nooit meer gereden kan worden. Maar het is wél een reden om zorgvuldig te beoordelen hoe de rug belast kan worden en of het zadel daarbij nog passend en comfortabel is.
Meer leren over Paard & Zadel? Volg onze module.